Preventie van hart- en vaatziekten

Bloedcirculatie en hart Illustratie

Het cardiovasculaire systeem is het vitale systeem van het menselijk lichaam, want zonder dat is leven eenvoudigweg niet mogelijk. Maar hart- en vaatziekten zijn wijdverbreid en omvatten zowel ziekten van het hart als schade aan de bloedvaten. In veel gevallen gaat het om chronische ziekten die helemaal niet of alleen door middel van een operatie blijvend kunnen worden behandeld. Acute symptomen zijn vaak zeer gevaarlijk, omdat een hartaanval snel fataal kan worden. Daarom zijn vroegtijdige opsporing en preventie ongelooflijk belangrijk. In dit artikel wordt uitgelegd welke preventieve maatregelen helpen en voor welke symptomen een bezoek aan de dokter dringend aan te raden is.

Bloedcirculatie en illustratie van het hart - Ons cardiovasculair systeem is essentieel voor onze gezondheid. Maar hoe kunnen we ziekten voorkomen?

© peterschreiber.media – 44479820 / Adobe Stock

Het hart- en vaatstelsel: een overzicht

De term "cardiovasculair systeem" vat bepaalde gebieden van het menselijk organisme samen. De belangrijkste taak van het hart- en vaatstelsel is het lichaam, d.w.z. de organen en alle weefsellagen, van zuurstof te voorzien en tegelijkertijd schadelijke stoffen af te voeren. De term is weliswaar ingeburgerd, maar dient slechts om de twee bloedsomlopen samen te vatten: de kleine en de grote bloedsomloop. Beide zijn met elkaar verweven.

Kleine bloedsomloop: De longcirculatie

De rechterkant van het hart speelt een belangrijke rol in deze circulatie. Het pompt het zuurstofarme bloed via de longcirculatie naar de longen, zodat het met zuurstof kan worden verrijkt:

  • Zuurstofarm bloed: Het wordt uit het lichaam gepompt via de longcirculatie naar de rechterboezem van het hart. Daar verzamelt het zich totdat het in de rechter hartkamer wordt gepompt.
  • Longslagader: Het bloed bereikt nu de longen via de longslagader. Daar wordt het gereinigd van kooldioxide en verrijkt met nieuwe zuurstof. Via de longader wordt het verse bloed naar de linkerboezem van het hart gebracht.
  • Belangrijke factoren: De twee hartkleppen spelen een zeer belangrijke rol in deze circulatie. De eerste is de tricuspidalisklep. Het scheidt het rechteratrium van het ventrikel. Als het bloed naar de longen stroomt, moet het door de longklep.

Grote bloedsomloop: De systemische circulatie

Dit deel van het hart- en vaatstelsel sluit automatisch aan op de longcirculatie, vult deze aan en komt er uiteindelijk weer in terecht:

  • Zuurstofrijk bloed: het eerder in de linkerboezem verzamelde en van zuurstof voorziene bloed wordt naar de linkerhartkamer geleid.
  • Aorta: De pompwerking van het hart dwingt het bloed in de aorta. De aorta vervoert nu het bloed door het hele lichaam en voorziet organen en weefsels van vers, zuurstofrijk bloed. Tegelijkertijd geven de organen kooldioxide en andere afvalstoffen af aan het bloed, zodat het later weer gezuiverd kan worden. Het bloed keert terug naar de rechterboezem via de aderen van het lichaam.
  • Belangrijke factoren: Ook in het linkerdeel van het hart zijn de afzonderlijke kamers van elkaar gescheiden. De mitralisklep scheidt het atrium van het ventrikel, terwijl de aortaklep voorkomt dat het bloed ongewild in de aorta terechtkomt.

Uit deze uitleg blijkt al hoe belangrijk het hele systeem en alle onderdelen ervan zijn:

  • Hart
  • Aders
  • Slagaders
  • Longen

Ziektes of zwakheden in het systeem verzwakken automatisch het hele apparaat. Dat is begrijpelijk, want als bijvoorbeeld het hart niet voldoende pompt, kan noch zuurstofrijk bloed in het organisme worden gepompt, noch zuurstofarm bloed in de longen worden verwerkt.

Kleine zwakheden kunnen bijvoorbeeld leiden tot veneuze aandoeningen en gezwollen voeten. Ernstiger zijn echter verstopte slagaders, aders of directe zwakke plekken in het hart.

Gelukkig is het hart- en vaatstelsel van nature zeer stabiel. In directe vergelijking loopt het minder snel uit de pas dan bijvoorbeeld het spijsverteringsstelsel. Toch kunnen erfelijke aanleg, levensstijl of aangeboren ziekten bijdragen tot een verzwakking die uiteindelijk leidt tot ernstige symptomen en ziekten.

Vrouw rent op een bospad - Een goede conditie draagt op verschillende manieren bij aan een betere gezondheid. © Microgen – 216797064 / Adobe Stock

Hoe kan het risico van hart- en vaatziekten worden verminderd?

In principe is het gemakkelijker dan u denkt om hart- en vaatziekten te voorkomen door een gezonde levensstijl aan te nemen. Preventie kan worden vergeleken met bescherming tegen zonnebrand: Als je je insmeert en op tijd uit de zon gaat, bescherm je je huid. En als u een algemeen gezonde levensstijl hanteert, kunt u hart- en vaatziekten voorkomen zonder dat u zich daarvoor hoeft in te spannen.

Drie factoren spelen hierbij een bijzondere rol: voldoende lichaamsbeweging, een evenwichtige voeding en een goed stressmanagement.

Voldoende beweging

De mens is niet ontworpen om veel te zitten, een overvloed aan voedsel te hebben en lichaamsbeweging te vermijden. In feite is een grote factor bij hart- en vaatproblemen een gebrek aan lichaamsbeweging.

Voldoende lichaamsbeweging is om een aantal redenen belangrijk:

  • Uithoudingsvermogen: Een goed uithoudingsvermogen betekent dat het lichaam bestand is tegen stress. Het verbeteren van het uithoudingsvermogen versterkt dus ook het hart en de longen. De verhoogde belasting betekent dat het hart sneller en krachtiger moet pompen om het lichaam van zuurstof te voorzien. Deze gerichte belasting traint het hart. Hoewel het hart een orgaan wordt genoemd, is het eigenlijk een spier. Lichaamsbeweging vergroot ook de capaciteit van de longen: De longen kunnen het bloed sneller en beter van zuurstof voorzien.
  • Verwijdering: Verontreinigingen en kooldioxide worden tijdens het sporten beter uit het bloed en dus uit het lichaam verwijderd. Dit voorkomt soms slagaderlijke afzettingen, die heel gevaarlijk kunnen zijn. Wie last heeft van gezwollen enkels merkt nog iets anders: Door lichaamsbeweging breekt het lichaam het lymfevocht af dat zich in de weefsels van de onderbenen verzamelt en tot zwelling leidt. Vooral het werk van de kuitspieren is daarvoor belangrijk.
  • Gewicht: Lichaamsbeweging verbrandt meer calorieën. Tegelijkertijd put het lichaam uit opgeslagen vetten om het energieniveau op peil te houden. Beweging helpt dus in het algemeen om zwaarlijvigheid te voorkomen en het gewicht te verminderen.

Mensen die aan spieropbouwende sporten doen, hebben minder kans om af te vallen en meer kans om aan te komen. Dit is niet tragisch wat betreft het cardiovasculaire systeem. Spieren bevorderen het behoud van een gezond lichaam en verbranden veel meer calorieën dan gewoon weefsel, zelfs in rust.

Gezonde voeding - Een gezonde en evenwichtige voeding voorziet het lichaam optimaal van alle voedingsstoffen en houdt ook het hart gezond. © leungchopan – 233132775 / Adobe Stock

Een evenwichtige voeding

Cardiovasculaire gezondheid is onvermijdelijk verbonden met voeding. Een gezonde en evenwichtige voeding is dus ongelooflijk belangrijk. Maar wat betekent dat?

  • Geschikt: De eerste stap in voedingsmanagement is het bepalen van je energiebehoefte en het berekenen van de hoeveelheid calorieën die je op basis daarvan nodig hebt. Uiteindelijk is zelfs de meest evenwichtige voeding schadelijk als er permanent te veel of te weinig wordt gegeten.
  • Voeding: Een gezonde en evenwichtige voeding is niet direct gebaseerd op voedingspatronen. Het gaat erom dat het lichaam alle voedingsstoffen en vetten krijgt die het nodig heeft. Ook veganisten en vegetariërs moeten dus op hun behoeften letten om tekorten te voorkomen.

De volgende voedingsmiddelen worden aanbevolen ter preventie van hart- en vaatziekten en ook tijdens de behandeling van een bestaande ziekte:

  • Verse groenten en fruit: vijf handenvol groenten en fruit per dag. Vanwege de fructose in fruit moet het plantaardige gedeelte echter overheersen.
  • Vis: In plaats van vlees moet twee keer per weekvis worden gegeten.
  • Vegetarische voeding: In het algemeen is het raadzaam minder en bij voorkeur mager vlees te eten. Meerdere keren per week moet vlees volledig worden vermeden en in plaats daarvan moet vegetarisch voedsel worden gegeten.
  • Oliën als gezonde vetten: In plaats van slechte vetten zijn hoogwaardige oliën de gezondere keuze. Ongezonde voedingsvetten zoals transvetzuren verhogen het slechte cholesterol in het bloed, dat zich kan ophopen op de wanden van de slagaders. Deze slechte vetten zitten vooral in gefrituurd en gefrituurd voedsel. Het voordeel: veel slechte vetten kunnen gemakkelijk worden vervangen door gezonde oliën. Olijfolie, koolzaadolie of hennepolie bevatten onverzadigde vetzuren die het hart- en vaatstelsel versterken.
  • Volle granen: producten op basis van volle granen moeten een groot deel van de witmeelproducten vervangen.
  • Peulvruchten en noten: Ze zijn gezond, geven je een vol gevoel en noten zijn uitstekend geschikt als gezond tussendoortje. Ze zijn ook rijk aan onverzadigde vetzuren en bieden een goede mix van vezels, mineralen en vitaminen.

Als preventieve maatregel moet zout zoveel mogelijk worden vermeden. Natuurlijk is dit niet 100 procent mogelijk in voedsel, maar het is raadzaam de zoutconsumptie te verminderen. Zout bindt het vocht in het lichaam, waardoor het bloed dikker wordt en de druk in de bloedvaten toeneemt. Uit de evaluatie van de Duitse gezondheidsenquête onder volwassenen (DEGS) van het Robert Koch-Instituut blijkt echter dat de mensen in dit land over het algemeen te veel zout consumeren: In plaats van de aanbevolen maximumhoeveelheid van 6 gram per dag, consumeren vrouwen gemiddeld 8,4 gram en mannen zelfs 10 gram zout.

En hoe zit het met alcohol? Feit is dat er over dit onderwerp nogal wat mythes bestaan, maar in studies wordt ook gekeken naar de gezondheid van het hart in verband met alcohol.

Uiteindelijk wordt rode wijn beschouwd als de alcoholische drank die, in tegenstelling tot andere, het hart- en vaatstelsel onder bepaalde omstandigheden ten goede kan komen. Rode wijn bevat een ingrediënt genaamd resveratrol, dat een hartbeschermende werking zou hebben. Daarom heeft de Mayo Clinic in de VS een matige consumptie van rode wijn geclassificeerd als "hart-gezond". Dit zijn echter slechts aanwijzingen dat een dergelijk verband zou kunnen bestaan. Dit is niet definitief bewezen.

In principe geldt het volgende:

Hoeveelheid: Met mate gedronken kan rode wijn waarschijnlijk geen kwaad. Er bestaat echter een algemene misvatting over wat dit in eenheden betekent. De norm voor vrouwen is 0,125 liter wijn per dag, voor mannen het dubbele. Ten minste twee alcoholvrije dagen zijn vereist.

Taboe: Witte wijnen, bieren, mousserende wijnen, vruchtenwijnen (suiker) en hardere alcohol hebben een tamelijk negatief effect op het hart- en vaatstelsel en moeten in het beste geval zeer zelden worden gedronken.

Het gezonde dieet is bedoeld voor de lange termijn. Wie over het algemeen gezond en evenwichtig eet, kan rustig bier drinken of tussendoor genieten van gegrild vlees.

De mens ontspant - Regelmatige fasen van ontspanning helpen het lichaam om de stresshormonen te verminderen en negatieve effecten te voorkomen. © cherryandbees – 294577794 / Adobe Stock

Beheer van stress

Het schadelijke effect van stress op de gezondheid en de psyche wordt al lang vermoed, maar de laatste jaren is het bijzonder duidelijk onderzocht. Maar wat is stress eigenlijk? Biologisch gezien betekent stress dat het lichaam in een verhoogde staat van spanning en alertheid verkeert, adrenaline vrijmaakt en zich voorbereidt op vechten of vluchten. Deze processen gaan terug tot het begin van de mensheid. Tegenwoordig is stress echter vaak een teken van hoge of valse stress, eisen en buitensporige eisen.

Als de gespannen toestand lang aanhoudt, heeft dat gevolgen:

  • Circulatie: Permanente stress kan hoge bloeddruk, hartaanvallen en beroertes veroorzaken. Als de slagaders al voorbeschadigd zijn, zijn ze niet bestand tegen de verhoogde bloeddruk.
  • Bijwerkingen: Bovendien heeft chronische stress bijwerkingen zoals slecht slapen en prikkelbaarheid en eindigt het niet zelden in valse pogingen om de stress te verlichten: Gefrustreerd eten, verhoogd nicotinegebruik en het gebruik van alcohol en drugs.
  • Psyche: Wie permanent gestrest is, kan ook aan psychische aandoeningen lijden. Deze omvatten burn-out syndroom, depressie, angst en paniek.

Goede stressbeheersing is daarom een belangrijke vorm van preventie. Het doel is om bewust fasen van ontspanning te integreren in het dagelijks leven. Veel mensen gebruiken hiervoor technieken als meditatie of progressieve spierontspanning. Het helpt ook om taken te delegeren of te weigeren, te sporten, de dag rustig te beginnen of een hobby uit te oefenen. Het is echter altijd belangrijk de stress-trigger te vinden en daaraan te werken.

Symptomen, oorzaken en risicofactoren

Veel mensen zijn bang voor hart- en vaatziekten. De bezorgdheid is terecht, want in het ergste geval leidt een ziekte tot de dood. Daarom is het belangrijk de risicofactoren, oorzaken en symptomen te kennen.

Belangrijke aanpasbare en te voorkomen risicofactoren

De preventieve maatregelen geven al aan welke risicofactoren aanpasbaar en te voorkomen zijn. De belangrijkste zijn:

  • Obesitas: aanzienlijk overgewicht beschadigt het hele lichaam. Het gaat vaak gepaard met afzettingen in de slagaders en een hoge bloeddruk, zodat het hart- en vaatstelsel nog meer schade oploopt.
  • Gebrek aan beweging: Gebrek aan beweging leidt niet alleen tot overgewicht, maar belast ook het hart- en vaatstelsel omdat het niet wordt getraind. Maar wees voorzichtig: als je al last hebt van een hoog gewicht en ongetraind bent, moet je oefening voorzichtig benaderen.
  • Alcohol: Regelmatig alcoholgebruik beschadigt het hele lichaam. Het tast onder andere de hartcellen aan en verzwakt zo een van de belangrijkste organen.
  • Roken: Het is bekend dat deze ondeugd ongezond is. Nicotine is een neurotoxine en beschadigt de cellen. De schadelijke stoffen uit tabakssigaretten slaan niet alleen neer in de longen, maar leiden ook tot vernauwde bloedvaten. Verdampte tabak of vloeistoffen zijn waarschijnlijk minder schadelijk dan tabakssigaretten, maar de beste preventie is helemaal stoppen met roken.
Arteriosclerose - Arteriosclerose betekent dat het bloed niet meer goed kan stromen. © Christoph Burgstedt – 237633120 / Adobe Stock

Oorzaken van hart- en vaatziekten

Er zijn zeker aangeboren of genetische zwakheden van het cardiovasculaire systeem. Als er in de familie al belangrijke ziekten zijn voorgekomen, neemt het risico toe om getroffen te worden. De oorzaken liggen meestal in de volgende gebieden:

  • Hoge bloeddruk: Een verhoogde bloeddruk belast het hart en de aderen. Het bloed wordt onder hoge druk door de slagaders gepompt, wat ze op den duur beschadigt.
  • Arteriosclerose: Afzettingen op de binnenwanden van slagaders gedragen zich op dezelfde manier als afzettingen in een rioolbuis: Het bloed moet met grotere kracht door de knelpunten worden geperst, terwijl op de nauwe punten steeds meer deeltjes worden afgezet. Uiteindelijk raakt de slagader verstopt. Bij kleinere bloedvaten kan het lichaam dit nog enigszins compenseren, maar juist bij een verstopping van de kransslagaders neemt het risico op een hartaanval toe.
Vrouw grijpt naar haar hart - Hartaanvallen behoren tot de meest voorkomende doodsoorzaken in Duitsland - waardoor het des te belangrijker is de symptomen in een vroeg stadium te herkennen.

© 琢也 栂 – 553645914 / Adobe Stock

Symptomen die op een ziekte wijzen

Een groot probleem van ziekten van het hart- en vaatstelsel is dat de symptomen vaak niet duidelijk of direct kunnen worden toegewezen. Bovendien verschillen de symptomen soms aanzienlijk per geslacht.

Zo vertoont een hartaanval (myocardinfarct) bij een man heel andere tekenen dan bij een vrouw: kortademigheid, een drukkend gevoel en pijn in de linkerarm zijn typisch voor mannen. Vrouwen hebben soms pijn in de onderrug of pijn in de bovenbuik.

In het algemeen zijn er de volgende symptomen:

  • Pijn op de borst: Dit omvat ook een gevoel vanbenauwdheid.
  • Kortademigheid: Dit komt vaak voor in combinatie met duizeligheid.
  • Hartproblemen: Dit omvat hartkloppingen, hartkloppingen en circulatieproblemen.
  • Fysieke tekenen: Dit omvat gezwollen benen of voeten (waarbij vooral de zwelling aan één kant wijst op een hartafwijking), flauwvallen, zweten of bevriezen, en hoofdpijn.

Maar ook minder voor de hand liggende tekenen zoals 's nachts meer plassen, voortdurende vermoeidheid of koude handen en voeten worden als symptomen beschouwd.

Omdat veel van de symptomen in het dagelijks leven gemakkelijk over het hoofd worden gezien - iedereen heeft tenslotte wel eens last gehad van duizeligheid of problemen met de bloedsomloop - moet ten minste eenmaal per jaar een uitgebreide preventieve controle worden uitgevoerd.

Een bloedbeeld is een goede manier om potentiële gevaren vast te stellen. Als bijvoorbeeld het gehalte aan slechte cholesterol duidelijk te hoog is of het zuurstofgehalte in het bloed te laag, is dat al een belangrijke aanwijzing. Als je het gevoel hebt dat je hart hapert, moet je zeker naar een dokter gaan en het laten nakijken. Langdurige ECG's en andere onderzoeken kunnen meestal de ergste problemen in een vroeg stadium opsporen en erger voorkomen.

In de volgende gevallen moet altijd de spoedarts worden gebeld, hoewel er hier geslachtsspecifieke verschillen zijn:

  • Mannen: Mannen klagen vaak over een zeer plotselinge en hevige pijn op de borst die langer dan vijf minuten aanhoudt en vaak uitstraalt naar de linkerarm, soms ook naar de bovenrug. De borst voelt ingesnoerd.
  • Vrouw: Bij een gevoel van druk of benauwdheid op de borst, kortademigheid, gepaard gaande met zweten, rug- en bovenbuikpijn of zelfs braken en misselijkheid, moet altijd aan een hartaanval worden gedacht. Dit geldt vooral voor vrouwen na de menopauze. Hartaanvallen bij vrouwen komen vaak op latere leeftijd voor.

Conclusie: Preventief in plaats van reactief

Het hart- en vaatstelsel is een klein wonder, maar we merken er weinig van zolang het goed functioneert. Om dat zo te houden moeten er preventieve maatregelen worden genomen. Een gezonde levensstijl met goede, gevarieerde voeding en voldoende lichaamsbeweging is een goed begin om de risicofactoren te beperken.

Indien zich echter symptomen voordoen, vooral bij herhaling, moeten deze zeker worden opgehelderd. Bij symptomen die ook maar enigszins aan een hartaanval doen denken, is snel handelen de hoogste prioriteit om een mogelijk fatale afloop te voorkomen.

Redactionele beginselen

Alle voor de inhoud gebruikte informatie is afkomstig van gecontroleerde bronnen (erkende instellingen, deskundigen, studies van gerenommeerde universiteiten). Wij hechten veel belang aan de kwalificatie van de auteurs en de wetenschappelijke achtergrond van de informatie. Zo zorgen wij ervoor dat ons onderzoek gebaseerd is op wetenschappelijke bevindingen.

Olivia Malvani

Olivia Malvani
Speler

Als studente voedingswetenschappen schrijft zij tijdschriftartikelen over actuele medisch-farmaceutische onderwerpen en combineert deze met haar persoonlijke belangstelling voor preventieve voeding en gezondheidsbevordering.

Laatste update

10.01.2023

Delen

Uw persoonlijke medicijn-assistent

afgis-Qualitätslogo mit Ablauf Jahr/Monat: Mit einem Klick auf das Logo öffnet sich ein neues Bildschirmfenster mit Informationen über Medikamio GmbH & Co KG und sein/ihr Internet-Angebot: medikamio.com/ This website is certified by Health On the Net Foundation. Click to verify.
Medicijnen

Zoek hier onze uitgebreide database van medicijnen van A-Z, met effecten en ingrediënten.

Stoffen

Alle werkzame stoffen met hun toepassing, chemische samenstelling en medicijnen waarin ze zijn opgenomen.

Ziekten

Oorzaken, symptomen en behandelingsmogelijkheden voor veel voorkomende ziekten en verwondingen.

De getoonde inhoud komt niet in de plaats van de oorspronkelijke bijsluiter van het geneesmiddel, met name wat betreft de dosering en de werking van de afzonderlijke producten. Wij kunnen niet aansprakelijk worden gesteld voor de juistheid van de gegevens, aangezien deze gedeeltelijk automatisch zijn omgezet. Voor diagnoses en andere gezondheidskwesties moet altijd een arts worden geraadpleegd. Meer informatie over dit onderwerp vindt u hier.