Onderactieve schildklier (hypothyreoïdie)

Vermoeidheid (Fatigue)
Listeloosheid
Vermoeidheid
Verminderte körperliche und kognitive Leistungsfähigkeit
depressieve stemmingen
Gewichtstoename
Gevoeligheid voor kou
Cyclus onregelmatigheden
Constipatie
koele / droge / pasteuze huid
Stoornissen in de nagelgroei
Haaruitval
Vergroting van de schildklier (struma of krop)
Auto-immuunziekte
Medicatie
Operaties
Tekort aan sporenelementen
Verstoring van de hormonale regelcircuits
aangeboren misvorming

Basis

In het geval van hypothyreoïdie is er een tekort aan de schildklierhormonen triiodothyronine en thyroxine in het lichaam.

Grafische weergave van struma Kropf (Struma) bei einer Schilddrüsenunterfunktion (Servier Medical Art by Servier / Creative Commons Attribution 3.0 unported license)

Er zijn verschillende redenen voor een verminderde of volledig beperkte hormoonproductie door de schildklier en een daaropvolgend tekort aan schildklierhormonen, die het lichaam nodig heeft om zijn stofwisselingsprocessen in stand te houden. Een veel voorkomend symptoom is een zichtbaar vergrote schildklier (bekend als struma). Hypothyreoïdie leidt tot beperkingen in de stofwisseling en symptomen zoals vermoeidheid en moeheid. Hypothyreoïdie bij baby's en kinderen kan leiden tot groei- en ontwikkelingsstoornissen.

Oorzaken

In de meeste gevallen is er sprake van verworven primaire hypothyreoïdie, waarbij de schildklierfunctie bij de geboorte normaal is en de symptomen zich pas in de loop van het leven ontwikkelen. Primair betekent dat de hormoonproductie direct in de schildklier verstoord is. Mogelijke oorzaken hiervoor zijn

Hashimoto's thyroïditis

De meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie is Hashimoto 's thyroiditis. Bij deze auto-immuunziekte worden om nog onbekende redenen auto-antilichamen gevormd tegen onderdelen van de schildkliercellen. De veroorzaakte chronische ontsteking leidt tot schade aan de schildklier met een daling van de hormoonproductie.

Medisch uitgelokt (iatrogeen)

In sommige gevallen wordt hypothyreoïdie veroorzaakt door medisch ingrijpen. Dit kan opzettelijk of onopzettelijk zijn. Voorbeelden hiervan zijn operaties waarbij de schildklier geheel of gedeeltelijk is verwijderd. Hypothyreoïdie kan ook veroorzaakt worden door het nemen van schildklierremmende medicatie (thyreostatica) of als bijwerking van andere medicatie (bv. amiodaron).

Tekort aan sporenelementen

Een uitgesproken tekort aan jodium of selenium kan leiden tot hypothyreoïdie.

Secundaire of tertiaire hypothyreoïdie

In zeldzame gevallen is hypothyreoïdie het gevolg van een probleem in de hormonale regelcircuits stroomopwaarts in de hypofyse (hypofyse) of in de hersenen (hypothalamus). Dit wordt secundaire of tertiaire hypothyreoïdie genoemd.

Aangeboren hypothyreoïdie

Een aangeboren vorm is ook zeldzaam, waarbij bijvoorbeeld een ontbrekende of slechts gedeeltelijk ontwikkelde schildklier of receptordefecten verantwoordelijk zijn voor de hypothyreoïdie.

undefined

Symptomen

Een tekort aan schildklierhormonen tast de meeste organen in het menselijk lichaam aan. Patiënten met hypothyreoïdie voelen zich meestal zwak en moe. De schildklier probeert de verminderde hormoonproductie te compenseren met verhoogde groei, daarom wordt bij mensen met hypothyreoïdie vaak een vergrote schildklier (struma) vastgesteld.

De volgende symptomen wijzen op hypothyreoïdie:

  • Vermoeidheid (moeheid) en zwakte
  • lusteloosheid
  • uitputting
  • Verminderde fysieke en cognitieve prestaties
  • Depressieve stemmingen, verdriet
  • Gewichtstoename (soms ondanks veranderingen in eetgewoonten)
  • Overmatige gevoeligheid voor kou
  • Cyclusonregelmatigheden en mogelijk verminderde vruchtbaarheid als gevolg daarvan
  • Constipatie
  • Koele, droge en/of pasteuze huid
  • Stoornissen van de nagelgroei
  • Haaruitval (effluvium)

Vooral bij oudere patiënten zijn de symptomen vaak aspecifiek en is de diagnose hypothyreoïdie moeilijker te stellen.

Pasgeborenen met hypothyreoïdie vallen vaak op door verminderd drinkgedrag, spijsverteringsstoornissen en verminderde motoriek. Hypothyreoïdie heeft een negatief effect op de ontwikkeling en groei van kinderen, waardoor kinderen met hypothyreoïdie een vertraagde mentale en fysieke ontwikkeling kunnen vertonen.

Diagnose

Om een schildklieraandoening of -stoornis te diagnosticeren, wordt de schildklierfunctie (hyperthyreoïdie, hypothyreoïdie of normale functie) bepaald via een bloedtest en wordt de schildklierstructuur (morfologie) onderzocht met behulp van echografie na een gedetailleerd gesprek met inbegrip van een medische voorgeschiedenis (anamnese). Deze twee parameters zijn niet noodzakelijk gecorreleerd en moeten altijd in combinatie worden bekeken om uiteindelijk tot een diagnose en vervolgens een geschikte behandeling te komen.

Onderzoek van de schildklierfunctie

De gezonde werking van de schildklier is gebaseerd op het volgende mechanisme: de schildklier scheidt de vrije schildklierhormonen thyroxine (fT4) en een kleine hoeveelheid triiodothyronine (fT3) af, die essentieel zijn voor de stofwisseling, waarbij fT3 ook buiten de schildklier in verschillende organen uit fT4 wordt omgezet en ter beschikking van het lichaam wordt gesteld.

Schildklierhormonen T3 en T4 Hormone der Schilddrüse T3 und T4 (Dr_Microbe / iStock)

Het niveau van fT4 en fT3 in het bloed wordt op zijn beurt gereguleerd door de hypofyse in de hersenen, die TSH produceert. TSH wordt beschouwd als de meest gevoelige parameter met betrekking tot een mogelijke schildklierafwijking: een stijgende TSH-waarde is het eerste teken van een onderactieve schildklier; een dalende TSH-waarde daarentegen is het eerste teken van een overactieve schildklier. De hypofyse heeft een functie die vergelijkbaar is met de thermostaat van een verwarmingssysteem: het herkent zelfs de kleinste afwijkingen in de schildklierhormonen fT4 en fT3 en past de afgifte van TSH dienovereenkomstig aan. Als de schildklierhormoonspiegel in het bloed te laag is, geeft de hypofyse grotere hoeveelheden TSH af; als de schildklierhormoonspiegel in het bloed te hoog is, laat de hypofyse TSH dalen. Consistent hoge TSH-waarden geven de arts daarom aanwijzingen voor hypothyreoïdie.

De schildklierfunctie wordt geanalyseerd door een bloedmonster te nemen. Antilichamen die gericht zijn tegen de schildklier kunnen ook worden geanalyseerd.

Baby's worden na de geboorte routinematig gescreend op hypothyreoïdie tijdens de screening bij pasgeborenen. Voor dit onderzoek worden op de derde dag na de geboorte enkele druppels bloed uit de voet van de pasgeborene afgenomen en geanalyseerd.

Onderzoek van de structuur van de schildklier (morfologie)

Echografie

De structuur van het schildklierweefsel geeft ook informatie over de functie en de toestand van de schildklier. De grootte, de consistentie en de aanwezigheid of mate van ontstekingsinfiltratie van het schildklierweefsel kan worden bepaald door middel van een echografisch onderzoek.

Schildklierscintigrafie

Een ander onderzoek en diagnostische methode is schildklierscintigrafie. Bij dit nucleair geneeskundig onderzoek krijgt de patiënt intraveneus of oraal een licht radioactief geneesmiddel toegediend. Vervolgens moet de patiënt ongeveer 20 minuten wachten zodat het medicijn - net als natuurlijk jodium - zich kan ophopen in de schildklier. Hierdoor kan de regionale stofwisseling van de schildklier worden geregistreerd met een gammacamera. Het licht radioactieve medicijn is onschadelijk; de patiënt scheidt het binnen een dag uit via de urine. Schildklierscintigrafie wordt gebruikt om de oorzaak van hypothyreoïdie te onderzoeken en deze te onderscheiden van andere ziekten.

Therapie

In de zeldzame gevallen dat er een specifieke oorzaak is voor hypothyreoïdie, moet deze behandeld worden, bijvoorbeeld door het staken van de veroorzakende medicatie (thyreostatica, amiodaron) of het compenseren van een jodiumtekort.

Hypothyreoïdie kan normaal zeer goed behandeld worden met hormoonvervangingstherapie. Het doel van de behandeling is om de hypothyreoïdie te compenseren met schildklierhormoon in de vorm van tabletten, zodat de symptomen die erdoor worden veroorzaakt, afnemen. Het schildklierhormoon dat de schildklier niet meer zelf kan produceren, wordt dus permanent vervangen door een hormoontablet (hormoonvervanging). Patiënten met hypothyreoïdie moeten meestal voor de rest van hun leven dagelijks schildklierhormoontabletten innemen. Regelmatige controles en, indien nodig, aanpassingen van de dosis medicatie - vooral in speciale levensfasen zoals de kinderwens, zwangerschap en borstvoeding - zijn uiterst belangrijk.

De behandeling wordt gestart met een lage dosering en langzaam verhoogd tot de gewenste effectieve dosis is bereikt.

Tijdige behandeling met schildklierhormonen is ook belangrijk voor pasgeborenen en kinderen met aangeboren hypothyreoïdie om mogelijke ontwikkelingsstoornissen te voorkomen en een gezonde ontwikkeling mogelijk te maken.

Prognose

Hypothyreoïdie heeft in de meeste gevallen een goede prognose, omdat het adequaat behandeld kan worden met hormoonpreparaten. Bestaande symptomen zoals vermoeidheid en verminderde prestaties verdwijnen meestal met substitutie.

Pasgeborenen met hypothyreoïdie hebben een goede kans op een normale ontwikkeling als de ziekte vroeg wordt herkend en behandeld. Als hypothyreoïdie echter te laat wordt herkend, kunnen groei- en ontwikkelingsstoornissen niet meer worden teruggedraaid.

voorkomen

In de meeste gevallen wordt hypothyreoïdie veroorzaakt door Hashimoto's thyreoïditis, waartegen geen preventieve maatregelen bestaan.

Hypothyreoïdie veroorzaakt door een tekort aan jodium kan worden voorkomen door voldoende jodium in te nemen. In Duitstalige landen wordt jodium toegevoegd aan gewoon tafelzout om voor voldoende jodium te zorgen.

Als er aanwijzingen zijn voor hypothyreoïdie, moet een arts worden geraadpleegd en gecontroleerd.

Bronnen

  • Herold, G. (2023). Innere Medizin. Gerd Herold Verlag. Köln.
Olivia Malvani, BSc

Olivia Malvani, BSc

Dr. med. univ. Bernhard Peuker, MSc

Dr. med. univ. Bernhard Peuker, MSc



Logo

Uw persoonlijke medicatie-assistent

Medicijnen

Blader hier door onze uitgebreide database van A-Z medicijnen, met effecten, bijwerkingen en doseringen.

Stoffen

Alle actieve ingrediënten met hun werking, toepassing en bijwerkingen, evenals de medicijnen waarin ze zijn opgenomen.

Ziekten

Symptomen, oorzaken en behandeling van veelvoorkomende ziekten en verwondingen.

De weergegeven inhoud vervangt niet de originele bijsluiter van het medicijn, vooral niet met betrekking tot de dosering en werking van de afzonderlijke producten. We kunnen geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de nauwkeurigheid van de gegevens, omdat deze gedeeltelijk automatisch zijn omgezet. Raadpleeg altijd een arts voor diagnoses en andere gezondheidsvragen.

© medikamio