Methotrexaat

ATC-codeL01BA01, L04AX03, M01CX01
CAS-nummer59-05-2
PUB-nummer126941
Drugbank IDDB00563
Empirische formuleC20H22N8O5
Molaire massa (g·mol−1)454,44
Aggregatietoestandsolide
Smeltpunt (°C)182–189
PKS-waarde4.7

Basis

Methotrexaat is een zogenaamd foliumzuuranalogon. Foliumzuur, ook wel vitamine B9 genoemd, is een essentieel bestanddeel bij de celdeling. Methotrexaat heeft een sterke structurele gelijkenis met foliumzuur en kan daarom enzymen remmen die normaal foliumzuur binden. Methotrexaat wordt gebruikt voor de behandeling van tumoren en ter bestrijding van reumatoïde artritis. Methotrexaat wordt in bijna alle doseringsvormen toegediend en is alleen op recept verkrijgbaar.

Farmacologie

Farmacodynamica

Methotrexaat interfereert met processen van celdeling en ontsteking. Door zijn structurele gelijkenis bindt methotrexaat zich met een hogere affiniteit aan enzymen voor foliumzuur en blokkeert deze. Dit remt de nieuwe synthese van DNA in de cellen en dus ook de celdeling. Dit heeft een bijzonder effect op tumorcellen die zich snel delen. Methotrexaat wordt gebruikt tegen reumatoïde artritis in veel lagere doses dan bij de behandeling van tumoren. Methotrexaat verrijkt ATP in de intercellulaire ruimten en onderdrukt de ontsteking.

Farmacokinetica

Methotrexaat heeft een biologische beschikbaarheid tussen 60-90%. De hoogste plasmaconcentratie wordt na ongeveer 2 uur bereikt en de gemiddelde plasma-eiwitbinding is ongeveer 50%. Methotrexaat wordt in geringe mate afgebroken in de lever. Meer dan 80% van de dosis wordt onveranderd in de urine uitgescheiden. De eliminatiehalfwaardetijd bedraagt 5-6 uur bij lage doses. Door de hogere dosering bij de behandeling van tumoren verandert deze tijd in ongeveer 8-15 uur.

Interacties

Probenecid kan de eliminatie van methotrexaat vertragen, wat kan leiden tot snel toxische plasmaspiegels. Colestyramine kan een averechts effect hebben en de werkzaamheid verminderen. Interacties kunnen ook optreden met NSAID's (niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen).

Toxiciteit

Bijwerkingen

De mogelijke bijwerkingen zijn leverbeschadiging, vatbaarheid voor infecties, longaandoeningen, maag- en darmklachten, haaruitval, stoornissen in de vorming van sperma en eicellen, nierbeschadiging en CNS-stoornissen. De bijwerkingen zijn vaak ernstiger bij hogere doses.

Toxicologische gegevens

LD50: 135mg/kg (oraal, rat)

Markus Falkenstätter, BSc

Markus Falkenstätter, BSc

Mag. pharm. Stefanie Lehenauer

Mag. pharm. Stefanie Lehenauer


Medicijnen met Methotrexaat

Methotrexaat ADOH 10,0 mg, Oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit

Methotrexaat ADOH 10,0 mg, Oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit

ADOH

Lees meer
Methotrexaat Mylan 100 mg/ml, oplossing voor injectie

Methotrexaat Mylan 100 mg/ml, oplossing voor injectie

Mylan

Lees meer
Metoject 50 mg/ml, oplossing voor injectie

Metoject 50 mg/ml, oplossing voor injectie

Euro Registratie Collectief

Lees meer
Methotrexaat ADOH 7,5 mg, Oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit

Methotrexaat ADOH 7,5 mg, Oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit

ADOH

Lees meer
Metoject 20 mg, oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit  20 mg/2 ml

Metoject 20 mg, oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit 20 mg/2 ml

medac

Lees meer
Emthexate PF, oplossing voor injectie 100 mg/ml

Emthexate PF, oplossing voor injectie 100 mg/ml

Pharmachemie

Lees meer
Methotrexaat Sandoz 7,5 mg, tabletten

Methotrexaat Sandoz 7,5 mg, tabletten

Sandoz

Lees meer
Methotrexaat Sandoz 20 mg/ml, oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit

Methotrexaat Sandoz 20 mg/ml, oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit

Sandoz

Lees meer

Logo

Uw persoonlijke medicatie-assistent

Medicijnen

Blader hier door onze uitgebreide database van A-Z medicijnen, met effecten, bijwerkingen en doseringen.

Stoffen

Alle actieve ingrediënten met hun werking, toepassing en bijwerkingen, evenals de medicijnen waarin ze zijn opgenomen.

Ziekten

Symptomen, oorzaken en behandeling van veelvoorkomende ziekten en verwondingen.

De weergegeven inhoud vervangt niet de originele bijsluiter van het medicijn, vooral niet met betrekking tot de dosering en werking van de afzonderlijke producten. We kunnen geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de nauwkeurigheid van de gegevens, omdat deze gedeeltelijk automatisch zijn omgezet. Raadpleeg altijd een arts voor diagnoses en andere gezondheidsvragen.

© medikamio