Acute gastritis (ontsteking van het maagslijmvlies)

Acute gastritis (ontsteking van het maagslijmvlies)
Internationale classificatie (ICD) K29.-
Symptomen epigastrische pijn, gastro-intestinale bloeding, Symptomen van vergiftiging, Koorts, Zwakte van de bloedsomloop, Pijn, Misselijkheid, regelmatig oprispingen, Brandend maagzuur, Verlies van eetlust
Mogelijke oorzaken Alcohol, Nicotine, maagstimulerende middelen, Pijnstiller, Stress, Runner's maag, Helicobacter pylori

Basis

Gastritis, of ontsteking van het maagslijmvlies, is een door ontsteking veroorzaakte beschadiging van het maagslijmvlies(lat. tunica mucosa gastrica), waarbij, afhankelijk van de variatie, oppervlakkige tot diepere veranderingen kunnen optreden in het klierweefsel. Er wordt een fundamenteel onderscheid gemaakt tussen acute en chronische gastritis.

Mogelijke oorzaken van maagpijn

Het maagslijmvlies is een beschermende laag die de binnenkant van de maag bekleedt. Dit beschermt de maagwand tegen de spijsverteringssappen. Verwondingen aan het slijmvlies, ook erosies genoemd, kunnen ertoe leiden dat de maagsappen de cellen van de maagwand vernietigen. De getroffen persoon voelt dan meestal maag- en darmklachten. Gastritis kan echter ook lange tijd onopgemerkt blijven.

Meerdere oorzaken en ernstige gevolgen

Er zijn vele oorzaken van gastritis, maar in veel gevallen kan acute gastritis genezen zonder schade achter te laten. In sommige gevallen kan gastritis echter uitgroeien tot een maagzweer. Dit is een diepere wond van het slijmvlies. Dit kan dan leiden tot maagbloedingen, een maagperforatie of zelfs maagkanker.

Oorzaken

Zoals hierboven reeds vermeld, kan gastritis vele oorzaken hebben. Schadelijke stoffen of andere factoren die een overmaat aan maagzuur veroorzaken, kunnen de oorzaken zijn. In principe kunnen de volgende uitlokkers van acute gastritis optreden:

  • Overmatig gebruik van alcohol
  • Bovengemiddelde inname van nicotine
  • Bovengemiddelde, frequente consumptie van stimulerende middelen die de maag irriteren (bv. koffie, hete kruiden)
  • Bovengemiddeld, overdosering van bepaalde geneesmiddelen (pijnstillers, ontstekingsremmers)
  • Psychologische en fysieke stress
  • Door bacteriën veroorzaakte voedselvergiftiging (b.v.: stafylokokken, salmonella's) De opgenomen bacteriën spelen hier een minder belangrijke rol dan hun stofwisselingsproducten. Deze werken als een vergif in ons lichaam, en vernietigen het maagslijmvlies. In sommige gevallen kan gastritis besmettelijk zijn. In dit geval kunnen de ziekteverwekkers zich verspreiden door hetzelfde toiletgebruik van verschillende mensen.
  • Irritatie van het maagslijmvlies door vreemde voorwerpen zoals een maagslang
  • Zuren of alkaliën
  • Chirurgische ingrepen of falen van de bloedsomloop (d.w.z. shock)
  • "Lopersbuik" als gevolg van factoren zoals hardlopen, dieet en hormonen die de maag verzuren

Infecties

In principe is de maag zeer goed beschermd tegen allerlei ziekteverwekkers. Acute gastritis kan echter nog steeds optreden als gevolg van ziekteverwekkers, vooral in het verloop van gastro-enteritis.

Een speciale vorm van acute gastritis wordt uitgelokt door de bacterie Helicobacter pylori. In dit geval is het belangrijk de exacte ziekteverwekker te identificeren, zodat een therapie kan worden uitgevoerd.

Symptomen

Het belangrijkste symptoom van acute gastritis is pijn, die epigastrische pijn wordt genoemd. Deze bevindt zich direct boven de maag, d.w.z. in de bovenbuik. Maar dit betekent niet dat iedereen met acute gastritis ook last moet hebben van maagpijn. Daarentegen verloopt een ontsteking van het maagslijmvlies vaak zonder pijn. Gastritis kan een hele reeks verschillende symptomen veroorzaken. De voornaamste symptomen zijn kenmerkend voor zowel acute als chronische gastritis. Er is echter één verschil: bij acute gastritis treden de symptomen abrupt op, terwijl ze zich bij een chronische vorm over een langere periode ontwikkelen.

Provocatie door maaltijden

In het algemeen kan worden vastgesteld dat de symptomen van acute gastritis bijzonder uitgesproken zijn na de maaltijd. Het is mogelijk om tussen de maaltijden volledig pijnvrij te zijn, maar elke inname van voedsel veroorzaakt hevige pijn als gevolg van de uitrekking van de maagwand.

Dit beïnvloedt vervolgens ook het gevoel van verzadiging. Dus ook zonder maagpijn merken veel lijders dat ze gewoon eerder vol zitten. Misselijkheid, vaak oprispingen, brandend maagzuur, gebrek aan eetlust, een flauwe smaak in de mond of een onaangenaam vol gevoel kunnen echter ook voorkomen.

Bloed in braaksel

Bij ernstige (erosieve) gastritis kan er ook bloed in het braaksel zitten. De symptomen lijken op een maagdarmbloeding in het bovenste gedeelte van het lichaam, wat een potentieel gevaarlijke aandoening is en altijd door een specialist moet worden beoordeeld.

Afhankelijk van de oorzaak van de slijmvliesontsteking kan acute gastritis leiden tot een hele reeks andere symptomen. Deze omvatten niet alleen algemene vergiftigingssymptomen, maar ook koorts en zwakte van de bloedsomloop.

Diagnose

Als u maagklachten heeft, moet u normaal gesproken eerst naar uw huisarts. Indien nodig kan hij of zij u doorverwijzen naar een gastro-enteroloog, een maagspecialist.

De vermoedelijke diagnose van acute gastritis kan worden gesteld met behulp van een anamnese, een vraagstelling over uw medische voorgeschiedenis. Dit kan worden gevolgd door een lichamelijk onderzoek. Hierbij wordt meestal naar het abdominale gebied geluisterd. De dokter zal luisteren naar darmgeluiden en de polsslag van de grotere bloedvaten. Door op de buik te tikken kunnen ophopingen van lucht of vocht worden geregistreerd. Palpatie van de regio, met inbegrip van de lever en de milt, kan ook verharding aantonen.

Betrouwbare diagnose door endoscopie

Endoscopie is een methode om acute gastritis duidelijk op te sporen. Een buisje met een camera wordt via de mond in de maag ingebracht.

Acute gastritis vertoont rood en gezwollen slijmvlies. Er kunnen kleine monsters worden genomen met een kleine tang om ook de definitieve oorzaak van de gastritis te achterhalen (d.w.z. biopsie).

Alleen aan de hand van de monsters kan worden uitgesloten dat de ziekte gevaarlijker is. Op deze manier kan maagkanker of een maagzweer worden uitgesloten. Daarnaast kunnen ook ziekteverwekkers worden opgespoord om een gevaarlijke infectie met Helicobacter pylori uit te sluiten (bv. met behulp van een snelle ureasetest).

Therapie

Milde vormen van acute gastritis kunnen in de meeste gevallen ook spontaan genezen. Het gebruik van medicatie kan ook verder letsel aan het maagslijmvlies voorkomen en de genezing bevorderen. Ernstiger gastritis moet met meer specifieke methoden worden behandeld.

Ondersteuning van spontane genezing

Er zijn enkele manieren om genezing te ondersteunen. Zo moet u bij alle geneesmiddelen die u neemt, ook bij vrij verkrijgbare geneesmiddelen, nagaan of ze de bekleding van uw maag kunnen beschadigen.

Als eerste maatregel kunt u tijdens de periode van acute gastritis alles vermijden wat het maagslijmvlies irriteert. Het vermijden van koffie, alcohol en nicotine kan het genezingsproces aanzienlijk verbeteren.

Bovendien zou u gedurende één tot twee dagen vast voedsel volledig kunnen vermijden, of op zijn minst een licht dieet kunnen volgen. Voldoende vochtinname kan helpen de gastritis sneller te laten verdwijnen.

Begeleidende symptomen symptomatisch behandelen

Als naast maagpijn ook misselijkheid en braken optreden, is het natuurlijk een goed idee om te proberen deze zoveel mogelijk te stoppen. Hiervoor zijn zogenaamde anti-emetica beschikbaar, die de drang tot braken verminderen.

Niet-voorgeschreven zuurremmers

Als het probleem aanhoudt, kunt u overwegen zogenaamde zuurremmers in te nemen, die vrij verkrijgbaar zijn in de apotheek. Ze verminderen de zuurgraad in de maag, wat de symptomen kan verlichten. Dit moet echter met mate en doelgericht gebeuren, aangezien het zuur in de maag ook dient om te beschermen tegen infecties. Werkzame stoffen die het maagzuur neutraliseren, de pH-waarde van het maagzuur aanpassen en zuurgerelateerde klachten verbeteren, worden ook wel maagzuurremmers genoemd.

Uitroeiing voor een bacteriële oorzaak

Als kan worden vastgesteld dat de acute gastritis werd veroorzaakt door bacteriën, zoals Helicobacter pylori, dan is het zinvol een zogenaamde uitroeiing uit te voeren. Dit vernietigt tijdelijk alle bacteriën in de maag.

H2-blokkers en protonpompremmers in ernstige gevallen

In ernstige gevallen van acute gastritis kunnen ook H2-blokkers of protonpompremmers worden overwogen. Beide zorgen ervoor dat er minder zuur in de maag wordt geproduceerd, dat het beschadigde maagslijmvlies op natuurlijke wijze irriteert en de genezing ervan verhindert. Deze medicijnen mogen alleen worden ingenomen nadat een arts de situatie heeft opgehelderd.

Voorspelling

Vooral milde gevallen van acute gastritis zouden binnen een paar dagen spontaan moeten genezen, zelfs zonder medicatie. In ernstige gevallen moeten medicijnen worden toegediend, maar deze kunnen meestal goed worden behandeld.

Helicobacter pylori verslechtert prognose

Acute gastritis veroorzaakt door Helicobacter pylori is enigszins anders. Hier kan zich vaak een chronische ontsteking van het maagslijmvlies ontwikkelen. Daarom mag acute gastritis niet lichtvaardig worden behandeld - medische opheldering is altijd noodzakelijk. Dit is de enige manier om chronificatie (d.w.z. overgang van tijdelijke naar chronische ziekte) door uitroeiing te voorkomen.

Maagzweren en maagbloedingen als gevaarlijke gevolgen

Goed opletten is in ieder geval geboden. Dit komt omdat in sommige gevallen gastritis zich kan ontwikkelen tot een maagzweer. Het optreden van levensbedreigende maagbloedingen kan ook niet worden uitgesloten.

Preventie

Profylaxe is vooral belangrijk als u al eerder acute gastritis heeft gehad. Omdat men dan kan aannemen dat het maagslijmvlies de neiging heeft ontstoken te raken.

In het algemeen kan worden gesteld dat een gezonde en evenwichtige voeding nuttig kan zijn. Dit houdt in dat de hoeveelheid vet moet worden verminderd en dat voldoende vezels moeten worden ingenomen. Overmatige kruiden, citrusvruchten, koffie, alcohol en nicotine moeten zo veel mogelijk worden vermeden.

Bij het eten is het nuttig om langzaam en ontspannen te eten.

Vermijd medicijnen die de maag beschadigen

Naast deze voedingsgewoonten moet u ook overdosering van medicijnen die het slijmvlies irriteren, vermijden. Hiertoe behoren bijvoorbeeld de meeste ontstekingsremmende en pijnstillende geneesmiddelen, zoals acetylsalicylzuur, ibuprofen of naproxen.

Zorg voor voldoende rust en ontspanning

Stress en overbelasting kunnen de maag maar al te vaak aantasten. Daarom moet u ervoor zorgen dat u mogelijkheden en momenten vindt waarop u kunt ontspannen en recupereren. Niet alleen ontspanningstechnieken, maar ook lichaamsbeweging kunnen helpen om voor evenwicht te zorgen.

In het algemeen kan profylaxe met anti-zuren medicijnen de incidentie van acute stress gastritis verminderen bij hoog-risico patiënten die intensieve zorg ontvangen. H2-blokkers worden intraveneus ingespoten, protonpompremmers of middelen die maagzuur neutraliseren worden gebruikt.

Dit kan ook het geval zijn voor de volgende patiënten:

  • ernstige brandwonden
  • Craniocerebraal trauma
  • Stollingsstoornissen
  • Sepsis
  • Storing in de bloedsomloop
  • Polytrauma
  • Bepaalde organen falen of een voorgeschiedenis van maagzweren of gastro-intestinale bloedingen